Οι λύκοι μεταμορφώνουν το περιβάλλον

Black Rock River - Part 2 - Mahlongwa River Breach

Black Rock River ( mahlongwa) river breaching into the Indian ocean

χριστουγεννιάτικες κατασκευές

Πείραμα για την εξάρτηση της πίεσης από το εμβαδόν

Πείραμα για την εξάρτηση της πίεσης από το βάρος

25 πειράματα για παιδιά σε 5 λεπτά (+εξήγηση)

Ο εφιάλτης της λειψυδρίας και το φράγμα με τον ξεραμένο πυθμένα.

Ημέρα σχολικού αθλητισμού

3Χ3, 5΄ 50΄΄

https://www.youtube.com/watch?v=dyIFohEjkyM

Η ιστορία εκτυλίσσετε σε ένα κλειστό γήπεδο καλαθοσφαίρισης μεταξύ του νυχτερινού φύλακα και του υπαλλήλου καθαριότητας, όπου ο πρώτος επιδεικνύει τις εξαιρετικές καλαθοσφαιρικές ικανότητες του στον δεύτερο. Ο υπάλληλος καθαριότητας δεν μένει φυσικά ασυγκίνητος και δοκιμάζει και αυτός. Η συνέχεια επιφυλάσσει εκπλήξεις για τους δυο πρωταγωνιστές και αναδεικνύει με χιουμοριστικό τρόπο τη σχέση της Φυσικής Αγωγής με άλλα γνωστικά πεδία (Φυσική,  Μαθηματικά).

The last pick, 7΄ 29΄΄

https://www.youtube.com/watch?v=u3cfLvCsm54

Ένας μικρός που θέλει να παίξει μπάσκετ, συναντάει την άρνηση των μεγαλύτερων στο σχολείο που τον θεωρούν… κοντό. Κάποιος όμως άγνωστος που θα γνωρίσει θα τον βοηθήσει να δώσει ένα καλό μάθημα σε όσους τον σνομπάρουν.

Never give up, 8΄ 21΄΄

https://www.youtube.com/watch?v=BXMyPW5s56I

Ένας νεαρός με αναπηρία αγωνίζεται να ξεπεράσει τα προβλήματά του και να ασχοληθεί πάλι με τον αθλητισμό.

Fighting for Perfection:

https://www.youtube.com/watch?v=F6GJSB3bP90

Ο συνεχής αγώνας μιας μικρής πρωταθλήτριας για να πετύχει το τέλειο.

Dream from the Heart: 11΄

https://www.youtube.com/watch?v=7ZKBkVs65hY

Μια ομάδα μικρών ποδοσφαιριστών στην Κίνα ονειρεύεται τη συμμετοχή της στο τοπικό πρωτάθλημα.

RunWithMe: 14΄

Ένα παιδί με ειδικές ανάγκες αποφασίζει να τρέξει στο τοπικό σχολικό αγώνα…

Ascension: 7΄

https://www.youtube.com/watch?v=r6UcW9xLxwo

Ο αγώνας δύο ορειβατών να ανεβάσουν ένα άγαλμα της Παναγίας στην κορυφή ενός βουνού… (animation)

Παιχνίδι χωρίς χρώματα, 10΄

https://www.youtube.com/watch?v=r5YK93ZiMeg

Μια ομάδα παιδιών στη Σέριφο παίζει στις αυλές και τις αλάνες. Την ίδια στιγμή οι φίλοι τους είναι στημένοι μπροστά σε έναν υπολογιστή, μια τηλεόραση και ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι. Πρέπει να σκεφτούν έναν τρόπο να τους βγάλουν από τα σπίτια τους. Τη λύση θα δώσει το τοπικό εργοστάσιο της ΔΕΗ...

Η τελική ευθεία, 10΄14΄΄

https://www.youtube.com/watch?v=OntMABB5gQI

Η ταινία «Η ΤΕΛΙΚΗ ΕΥΘΕΙΑ» δημιουργήθηκε από μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου και της Α΄ Λυκείου των Εκπαιδευτηρίων Μπουγά, υπό την καθοδήγηση υπεύθυνων εκπαιδευτικών και πραγματεύεται το μείζον θέμα της λήψης ουσιών στον αθλητισμό.

https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=http://dipeserron.gr/wp-content/uploads/2015/09/%CE%99%CE%94%CE%95%CE%95%CE%A3_%CE%A0%CE%A1%CE%9F%CE%A4%CE%91%CE%A3%CE%95%CE%99%CE%A3_2015.doc&hl=el

 Παραμύθια για τη διαφορετικότητα. 

  Ιδέες μπορείτε να πάρετε από την ακόλουθη λίστα: http://www.ucy.ac.cy/psifides-gnosis/documents/psifides-gnosis/NeaEkdilwseisAnakoinwseis/ListaParamithiwnGiaDiaforetikotita.pdf.

Παραμύθι 1: Οι εφτά χρωματιστοί ιππότες

(http://pappanna.wordpress.com/2013/03/15/%CE%BF%CE%B9-%CE%B5%CF%86%CF%84%CE%AC-%CF%87%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%AF-%CE%B9%CF%80%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%B5%CF%82-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BC%CF%8D%CE%B8%CE%B9/).

Παραμύθι 2: Σισούντο

 (http://dide-anatol.att.sch.gr/perival/FAKELOS_ESY_OPOS_KI_EGO/si_sou_do_GRE.pdf)

Παραμύθι 3: Παραμύθι στο νερό (για μικρά παιδιά)

http://www.kidsinaction.gr/images/stories/ekdoseis/paramythi%20sto%20nero_low.pdf

Παραμύθι 4: Η Μπουμπού και η Μπαμπαλού (για μικρά παιδιά)

http://www.mikrosanagnostis.gr/library/pageflip_babalu/Default.html

Παραμύθι 5: Ο Μαυρούλης (για μικρά παιδιά)

http://issuu.com/kesan/docs/o_mavroulis?e=0/5493448

Παραμύθι 6: Το παραμύθι της Κοκκινοσκουφίτσας από την πλευρά του λύκου

http://chrysanthi-hrisa-hrisa.blogspot.gr/2012/05/blog-post_9778.html

- Δείτε μαθητικές ταινίες μικρού μήκους που διακρίθηκαν στον Διεθνή και στον Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Ταινιών Μικρού Μήκους:

-Το ουράνιο τόξο χρειάζεται όλα τα χρώματα, Παγκύπριο Γυμνάσιο Λευκωσίας (https://www.youtube.com/watch?v=MD8pLRRwnfw)

-Αυτή που είμαι, 1^ο ΕΠΑΛ Κορδελιού, (https://www.youtube.com/watch?v=mvg0FyIN31I)

-Lemon and Lime, 1^ο ΓΕΛ Εδεσσας, (https://www.youtube.com/watch?v=5mTtdo-Dp8A)

-Ξένος στη χώρα μου, Μίχειο Γυμνάσιο Αντίς Αμπέμπα Αιθιοπίας, (https://www.youtube.com/watch?v=OJ8xkW8OHRw)

-Χαμογελαστή αγελάδα, 6^ο Γυμνάσιο Πάτρας, (https://www.youtube.com/watch?v=YctsQNTQ26k)

-Παιχνίδι πέρα από τα χρώματα, 14^ο Δημ. Σχολείο Πάτρας (https://www.youtube.com/watch?v=kE7zJHUTxoY)

-Άνθρωποι αντικείμενα, Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών, (https://www.youtube.com/watch?v=1lenay-x8xc)

-Πέρα από σιωπή, Σχολείο Κωφών Σερρών-18^ο Δημ. Σχολείο Σερρών (https://www.youtube.com/watch?v=-jniFJ7-rxY)

-Το πέρασμα, Δημοτικό Σχολείο Δραπανιά Χανίων, (https://www.youtube.com/watch?v=RiGQd-v2Hac)

-Το αηδόνι, 32^ο Δημ. Σχολείο Πάτρας (https://www.youtube.com/watch?v=RGJzV-UzNXs)

-Πορτραίτα, Δημοτικό Σχολείο Κατσικά Ιωαννίνων, (https://www.youtube.com/watch?v=E-mjgMEhvkQ)

-          Να φτιάξετε ένα τεράστιο κολάζ στην αυλή του σχολείου χρησιμοποιώντας χαρτί του μέτρου. Στο κολάζ θα υπάρχουν φωτογραφίες, άρθρα, κείμενα των παιδιών για το θέμα της ημέρας. Κάθε τάξη θα συμβάλλει με τη δική της συμμετοχή στο κολάζ που στο σύνολό του θα εκφράζει όλο το σχολείο.

-          Παίξτε το αντιρατσιστικό ηλεκτρονικό παιχνίδι: «Ο Ναβίντ δεν ήρθε για διακοπές» (http://navid.gr/navidzero/navidzero.html).

-          Χωρίστε τους μαθητές σε ομάδες. Αναθέστε σε κάθε ομάδα να πραγματοποιήσει έρευνα στο διαδίκτυο και να ετοιμάσει ένα power  point για τους Ολυμπιακούς αγώνες (χρήσιμες ιστοσελίδες: http://www.ime.gr/olympics/ancient/gr/200.html. http://odysseus.culture.gr/a/1/11/ga110.html, http://www.hoc.gr/ )

-          Παίξτε το αντιρατσιστικό ηλεκτρονικό παιχνίδι «Ταξίδι φυγής»

-          (http://sumstanvoi.blogspot.gr/2013/09/blog-post_13.html)

               ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ

-          Χρησιμοποιήστε ιδέες από το επισυναπτόμενο υλικό της Ολυμπιακής Παιδείας με πολλές διδακτικές προτάσεις.

-          Επισκεφτείτε την ακόλουθη ιστοσελίδα

(http://www.unhcr.gr/1againstracism/tag/%CF%81%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B1%CE%B8%CE%BB%CE%B7%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C/)

Όπου θα βρείτε δεκάδες άρθρα και ειδήσεις για τον ρατσισμό στους αθλητικούς χώρους.

-          Συζητήστε για σημαντικά (παγκοσμίως) ρατσιστικά επεισόδια που σημάδεψαν τον αθλητισμό

http://www.ant1iwo.com/athlitika/2012/11/01/ta-10-ratsistika-epeisodia-poy-shmadecan/

-          Φτιάχνουμε στο σχολείο ή σε κάθε τάξη μια γωνία αφιερωμένη στη μέρα. Στον χώρο αυτό αναρτούμε ζωγραφιές, κείμενα, αφίσες, δημιουργίες, άρθρα σχετικά.

-          Φτιάχνω ένα σποτάκι λίγων δευτερολέπτων με συνθήματα για τη μέρα

-          Φτιάχνουμε τον δικό μας δεκάλογο καλής συμπεριφοράς και σεβασμού του αντιπάλου σε αθλητικούς αγώνες. Αναζητούμε στο διαδίκτυο τους επίσημους σχετικούς κανονισμούς

http://www.oxyzoglou.com/index.php?option=com_content&view=article&id=56&Itemid=18).  

-          Δημιουργούμε ένα φυλλάδιο και το μοιράζουμε στη γειτονιά του σχολείου.

-          Οργανώνουμε μια απογευματινή επιμορφωτική δράση για τους γονείς καλώντας αθλητές, ψυχολόγους κλπ

-          Οι μεγάλες τάξεις υλοποιούν ένα project για τους παραολυμπιακούς αγώνες και τη σχέση του αθλητισμού με τα άτομα με ειδικές ανάγκες (http://gym-istiaias.eyv.sch.gr/mathites/paraolumpiakoi_agwnes.pdf). Επισκεφτείτε την επίσημη ιστοσελίδα της Παραολυμπιακής Επιτροπής

 (http://www.paralympic.gr/) . Ιδέες για σχετικές δράσεις μπορείτε να δείτε στο υλικό του σχολικού συμβούλου κ. Ντάνη

 (http://users.sch.gr/adanis/Seminars/EidikiAgogi/Danis.pdf)

-           Συμβουλευτείτε τον οδηγό για την οργάνωση αθλητικών δραστηριοτήτων (http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSDIM-F106/564/3688,16072/)

Μάθε τα δικαιώματά σου… τώρα!

Τριάντα άρθρα της διακήρυξης, τριάντα απλές προτάσεις.
α. Διαβάστε τα 30 άρθρα της διακήρυξης, http://occupygr.com/human-rights  

β. Δείτε σχετικό βίντεο στο YouTube,

https://www.youtube.com/watch?v=hTlrSYbCbHE&feature=player_embedded#!

γ. Επισκεφθείτε την (ελληνική) σελίδα για τα ανθρώπινα δικαιώματα,  http://gr.humanrights.com/#/home 
δ. «Ένα νανούρισμα για τα δικαιώματα του παιδιού»

https://www.youtube.com/watch?v=PS-2euzVJN0 

Δείτε το βίντεο του 41ου Δ. Σχ. Αθήνας. (http://blogs.sch.gr/41dimat/archives/1287)

Μια τάξη, φυλετικά διαχωρισμένη

Το 1968, μία ημέρα μετά τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ , μία δασκάλα, αποφάσισε να κάνει ένα πείραμα στους μαθητές της, σ” ένα σχολείο της Iowa. Το αποκαλυπτικό αυτό πείραμα αφορούσε τον ρατσισμό και την προκατάληψη στην διαφορετικότητα. Χώρισε τους μαθητές της σε δύο ομάδες, εκείνους με γαλάζια μάτια κι εκείνους με καφέ μάτια, και αποφάσισε να τους δώσει ένα μάθημα κατά των φυλετικών διακρίσεων. http://blogs.sch.gr/41dimat/archives/1196

            Video και ταινίες

 «Κιαλό Αμαντού, ανήλικος μετανάστης στην Αθήνα»
Ένα μικρού μήκους φιλμ που προσπαθεί να περιγράψει την ζωή ενός ξένου στην Eλλάδα, τον κοινωνικό κανιβαλισμό και την φασιστική απειλή. Η ιστορία του Κιαλό είναι κομμάτι του project «Portraits of Greece in Crisis». http://vimeo.com/49995976

 «Το μπαλόνι»
Ένας μαύρος κατεβάζει από έναν στύλο το μπαλόνι ενός παιδιού. Το παιδί χαίρεται, όμως η μητέρα του έχει άλλη γνώμη… http://www.a-athinon.gr/wp-content/uploads/2012/03/%CE%A1%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82.avi

«Ο λαθρεπιβάτης «Αντιρατσιστική ταινία μικρού μήκους του 1994, που καταγγέλλει όχι μόνο τον καθημερινό ρατσισμό πολλών ανθρώπων, αλλά και την αδιαφορία των περισσοτέρων. http://vimeo.com/61470863
ε. «Κι ένα θύμα ρατσιστικής βίας είναι πολύ!»
Βίντεο από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες. https://www.youtube.com/watch?v=MAEvfnw4kXs&list=UUCRusPp1mZon2mYYQmQK9dg&index=8

 «Χρωμοφοβία»  Αλληγορική ταινία μικρού μήκους (Raoul Servais, 1966) για τον φασισμό και τον ρατσισμό. http://vimeo.com/61470864

Ρατσισμός, ξενοφοβία – Στην ζυμαροχώρα
Μικρής διάρκειας βίντεο που εξηγεί με συμβολικό τρόπο στα μικρά παιδιά πως το διαφορετικό δεν απειλεί αλλά εμπλουτίζει την ζωή μας. http://www.edutv.gr/component/k2/item/63-ratsismos-ksenofovia-sti-zymaroxora

«Βρωμοέλληνες»
Ο Στέλιος Κούλογλου παρουσιάζει ένα ντοκυμαντέρ για τους Έλληνες όταν αυτοί ήταν οι «ξένοι» (μετανάστες στις Η.Π.Α. στις αρχές του αιώνα) στους κατοίκους ενός χωριού στην Πιερία για να τους φέρει αντιμέτωπους με την ρατσιστική τους συμπεριφορά.

http://www.rwf.gr/288/%CE%B5%CE%BA%CF%80%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AD%CF%82/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1/%CE%B2%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%BF%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B5%CF%82-%CE%BC%CE%AD%CF%81%CE%BF%CF%82-1%CE%BF/

«Θάνατος στους ξένους»
Η περιπέτεια ενός Έλληνα εστιάτορα ο οποίος τον Νοέμβριο του 1997 γίνεται στόχος Γερμανών νεοναζί.
(Ντοκυμαντέρ του Στ. Κούλογλου) http://www.rwf.gr/65179/%CE%B5%CE%BA%CF%80%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AD%CF%82/%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%82-%CF%81%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82/%CE%B8%CE%AC%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82-%CE%BE%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CF%85%CF%82/

«Εκπαίδευση για τον θάνατο: Η δημιουργία ενός Ναζί»

Αντιφασιστικό δεκάλεπτο βίντεο της Walt Disney (από το 1943) που δείχνει την εκπαίδευση του μικρού Γερμανού Χανς στις αρχές του ναζισμού και την μετατροπή του σε κτήνος που καταλήγει να πεθάνει για τον αρχηγό… http://vimeo.com/54377628 

Αντιρατσιστικά (ή που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως   αντιρατσιστικά) τραγούδια

Αερικά & φίλοι: «Διαφορετικοί»
Το συγκρότημα »Αερικά» είναι μια παρέα από άτομα με ειδικές ανάγκες (ή ειδικές ικανότητες). Στο τραγούδι «Διαφορετικοί» συμμετέχουν ο Αλκίνοος Ιωαννίδης και ο Βασίλης Λέκκας.

Για να ακούσετε το τραγούδι στο YouTube, πατήστε https://www.youtube.com/watch?v=arH2NI1lbGM

John Lennon: «Imagine»
Για να ακούσετε το τραγούδι στο YouTube, πατήστε https://www.youtube.com/watch?v=yRhq-yO1KN8&feature=player_embedded

 Locomondo: «Χέρια σαν κι αυτά»
Για να ακούσετε το τραγούδι στο YouTube, πατήστε https://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=Btn_gTLD_Fk#!

Δουλέψτε το αντιρατσιστικό αλφαβητάρι (http://repository.edulll.gr/edulll/handle/10795/915)

Πάρτε ιδέες από τον οδηγό του Υπουργείου Παιδείας (http://www.i-red.eu/resources/projects-files/sxedio_drasis-protypos_symvouleytikos_odigos.pdf)

Δείτε το βίντεο του ποδοσφαιριστή Καραγκούνη για τον ρατσισμό

http://www.unhcr.gr/1againstracism/minima-tis-actionaid-me-ton-karagkouni-kata-tou-ratsismou/

Δείτε την ταινία «Τα γυαλιά της διαφορετικότητας http://www.unhcr.gr/1againstracism/ta-gialia-tis-diaforetikotitas/

Χρησιμοποιήστε το εκπαιδευτικό υλικό «Νεαροί πρόσφυγες… χτίζοντας το μέλλον» (http://sumstanvoi.blogspot.gr/2013/03/blog-post_7970.html)

Πάρτε ιδέες από τον Οδηγό για τον εκπαιδευτικό (στα αγγλικά) του προγράμματος «Ζωντανεύοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα» (http://gr.humanrights.com/educators/educators-guide-downloads.html)  και από το Εγχειρίδιο εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα-Compasito (http://issuu.com/ngo_support_centre/docs/compasito?e=5643231/2649405#222222).

ΠΟΥΛΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ,

ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΩΝ ΠΕ ΣΕΡΡΩΝ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ (από την έκδοση του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων για την Ολυμπιακή Παιδεία)

                    Το συνεχώς αυξανόμενο πρόβλημα της ξενοφοβίας, του ρατσισμού και γενικότερα της μη ανοχής της διαφορετικότητας αποτελεί θέμα προτεραιότητας στις πολιτικές αποφάσεις όλων των μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πράγματι, η σύγχρονη Ευρώπη πλήττεται από την αύξηση φαινομένων ρατσισμού και μη ανοχής προς τις μειονότητες. Προσπάθειες για την αντιμετώπιση του προβλήματος γίνονται από κυβερνητικές και μη οργανώσεις. Καμπάνιες, νόμοι και εκπαιδευτικά προγράμματα αναπτύσσονται σε συνεργασία μεταξύ μελών της Ε.Ε. και στοχεύουν στην ανάπτυξη της αποδοχής της διαφορετικότητας, της κατοχύρωσης της ισότητας, των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και της αξιοπρέπειας όλων των πολιτών. Για την επίτευξη των στόχων αυτών, όμως, χρειάζεται συνεχής και μακροχρόνια προσπάθεια (European Youth Center, 1995). Ο καταστατικός χάρτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα άρθρα 21 και 22 λέει χαρακτηριστικά ότι κάθε διάκριση η οποία βασίζεται σε οποιαδήποτε ομάδα, όπως φύλο, φυλή, χρώμα, εθνική ή κοινωνική προέλευση, γενετικά χαρακτηριστικά, γλώσσα, θρησκεία ή πίστη, πολιτική ή οποιαδήποτε άλλη άποψη, μέλη εθνικών μειονοτήτων, ανικανότητα, ηλικία ή σεξουαλικό προσανατολισμό, πρέπει να αποκλείεται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να σέβεται τη διαφορετικότητα και την ποικιλία σε θέματα πολιτισμού, θρησκείας και γλώσσας. Σε γενικές γραμμές, για να επιτευχθούν τα παραπάνω, πρέπει να παραδεχτούμε ότι όλοι είμαστε στο ίδιο επίπεδο, να αποδεχτούμε ότι όλοι έχουμε ίσα δικαιώματα, αξίες και ικανότητες, να γνωρίσουμε ο ένας τον άλλο καλύτερα, να μαθαίνουμε στοιχεία από την κουλτούρα των άλλων ανθρώπων, να τους πλησιάζουμε, να προσπαθούμε να τους καταλάβουμε και να παρατηρούμε τι κάνουν, να συνεργαζόμαστε και να βοηθάμε ο ένας τον άλλο, να ανταλλάσσουμε εμπειρίες, ιδέες, πολιτιστικά χαρακτηριστικά, να αποδεχόμαστε την αμοιβαία κριτική, να συζητάμε, να συμφωνούμε και να συναποφασίζουμε (European Youth Center, 1995).

Ο ρόλος του αθλητισμού

Τα σπορ διαμορφώνονται μέσα από ποικίλες διαδικασίες αλληλεπίδρασης σε παγκόσμιο επίπεδο πλέον, ενώ την ίδια στιγμή συνεισφέρουν στην ανάπτυξη αυτών των διαδικασιών. Επίσης, η επαφή μεταξύ ατόμων διαφορετικών φυλών και εθνικοτήτων στα σπορ είναι συχνά τόσο έντονη και διαδεδομένη και, όταν μεθοδεύεται σωστά, μπορεί σταδιακά να μειώσει τις προκαταλήψεις και τις ιδεολογίες και μεταξύ αθλητών και μεταξύ θεατών. Με αυτόν τον τρόπο, η εικόνα αυτή μπορεί να γίνει αντιληπτή ως μία προσπάθεια ανάπτυξης συγκεκριμένων στοιχείων κοινού ήθους που παρατηρούνται σε άτομα με συναίσθηση της κοινής μοίρας και που πρέπει να μοιραστούν για την ανάπτυξη του αθλητισμού παγκόσμια. Γενικά, ο αθλητισμός προσφέρει σε πολλούς ανθρώπους ευκαιρία για επικοινωνία, συνύπαρξη και συνεργασία. Σε πολλούς αθλητές και αθλήτριες δημιουργεί ευκαιρίες για έντονες εμπειρίες και ενδιαφέροντα για τη ζωή, κοινωνική καταξίωση και αναγνώριση, ενώ για κάποιους άλλους αποτελεί μέσο ανάδειξης ή απομάκρυνσης του κοινωνικού στιγματισμού. Μια λανθασμένη αντίληψη είναι να προσπαθούμε να εξηγήσουμε την αθλητική επίδοση σε πολλά αθλήματα, απλώς αναγνωρίζοντας ως κοινά ιδιαίτερα γνωρίσματα μιας ομάδας ατόμων ή βάζοντας με ευκολία ταμπέλες ή σχηματίζοντας συγκεκριμένες προκαταλήψεις για κάποιους άλλους. Όταν ένα άτομο της λευκής φυλής διακρίνεται σε ένα άθλημα, πολλοί μιλούν για το χαρακτήρα του, την αφοσίωσή του, την ηθικότητά του, την προσήλωση και την ευφυΐα του και όχι για τα σωματικά του προσόντα και τις ικανότητές του. Όταν, όμως, ένα άτομο της μαύρης φυλής διακρίνεται σε ένα άθλημα, πολλοί αναφέρονται σε αυτό ως φυσικό αθλητικό ταλέντο και παραλείπουν να αναφερθούν στα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν. Το να συμπεράνει κάποιος ότι διαφορετικοί μεταξύ τους άνθρωποι με διαφορετικές δεξιότητες (κινητικές και πνευματικές), οι οποίοι ήταν πολύ καλοί αθλητές ή προπονητές, σχετίζονταν με οποιονδήποτε τρόπο με φυλετικές θεωρίες ή το χρώμα του δέρματος δεν έχει νόημα. Αυτές οι απόψεις, τα στερεότυπα ή οι προκαταλήψεις είναι λανθασμένες και αγνοούν τη μοναδικότητα του κάθε αθλητή ή της αθλήτριας. Η επίδοση σε διαφορετικά αθλήματα εξαρτάται από ένα εύρος διαφορετικών κινητικών και πνευματικών χαρακτηριστικών και ικανοτήτων, που συνδέονται, κυρίως, με τις ευκαιρίες για την ανάπτυξη και εξάσκηση αυτών των ικανοτήτων-γνωρισμάτων. Όταν άτομα από διαφορετικές φυλές και εθνικότητες είναι αντίπαλα σε έναν αγώνα, τότε τα αθλήματα μπορούν να γίνουν χώροι δημιουργίας ή ενίσχυσης των στερεοτύπων και των αρνητικών απόψεων για τις φυλές και τις εθνικότητες. Αυτό ισχύει και για τους θεατές. Τα αθλήματα μπορούν να εντείνουν τα συναισθήματα και την εχθρότητα μεταξύ των ατόμων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι προπονητές είναι οι 10 μεσολαβητές και γι’ αυτόν το λόγο θα πρέπει να έχουν την κατάλληλη εκπαίδευση. Ο αθλητισμός φέρνει τα άτομα κοντά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αυτόματα τα βάζει να αναρωτηθούν για τις προκαταλήψεις ή τις απόψεις που έχουν για τα άτομα διαφορετικών φυλών. Πολύ συχνά, όμως, οι θεατές μετατρέπουν τις κερκίδες σε κοινή γιορτή, πέρα από φυλές και εθνικότητες, γεγονός το οποίο πραγματικά αναδεικνύει τη μεγάλη δύναμη των σπορ για ειρηνική συνύπαρξη, ιδιαίτερα σε μεγάλα αθλητικά γεγονότα, όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Υπάρχουν αρκετοί οι οποίοι εύκολα υποστηρίζουν ότι ένας υποβόσκων ρατσισμός αρνείται στις μειονότητες πλήρεις και ίσες ευκαιρίες μέσα και έξω από τους αγωνιστικούς χώρους. Η αλήθεια είναι ότι ο αθλητισμός, περισσότερο από κάθε άλλο κοινωνικό οικοδόμημα, αποτέλεσε πρόσφορο έδαφος στο να παρέχει ευκαιρίες και πρόσβαση σε φυλετικές και εθνικές μειονότητες. Ο αθλητισμός αποτέλεσε παράγοντα-κλειδί για τη διάδοση του αντιρατσιστικού κινήματος. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες, και κατ’ επέκταση ο αθλητισμός, πολύ γρήγορα εξελίχθηκαν σε πεδίο όπου όλοι, ξεκινώντας από την ίδια αφετηρία, μπορούσαν να αποδείξουν τις ικανότητές τους. Τα νέα κοινωνικά κινήματα επέτρεψαν σε όλους να αναπτύξουν μία αίσθηση κοινωνίας μέσα από τον αθλητισμό, η οποία είναι ανεξάρτητη από τα εθνικά και πολιτικά συμφέροντα. Η κοινωνία πρέπει να αντιλαμβάνεται τυπικά τα σπορ ως ένα σημαντικό, δημοκρατικό κοινωνικό οικοδόμημα που κρίνει όχι με βάση το χρώμα του δέρματος ή της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά με βάση την συμμετοχή και την προσωπική βελτίωση.

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΤΡΕΛΑΝΤΩΝΗΣ






ΤΑ ΨΗΛΑ ΒΟΥΝΑ





Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ





ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΦΡΑΝΚ





Ο ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΚΙ ΑΛΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΙΛΝΤ

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

«Να θανατωθούν όλα τα σπουργίτια». Πώς η εκστρατεία του Μάο Τσε Τουνγκ για την εξόντωση των πουλιών που έτρωγαν τα σιτηρά, οδήγησε στον μεγάλο λιμό με εκατομμύρια νεκρούς στην Κίνα 

    Αμέτρητες περιβαλλοντικές καταστροφές έχουν γίνει στην ιστορία της ανθρωπότητας, αλλά λίγες μπορούν να συγκριθούν με αυτό που συνέβη στην Κίνα το 1958 και προκάλεσε την ανατροπή της αλυσίδας στο ζωικό βασίλειο και τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων.
                                                                                                                                                       Ο Μάο Τσε Τουνγκ, ο ηγέτης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας,
 ανακοίνωσε ότι όλα τα σπουργίτια στη χώρα πρέπει να θανατωθούν γιατί έτρωγαν μεγάλες ποσότητες σιτηρών και κατέστρεφαν τις σοδειές.


   Η σφεντόνα έγινε απαραίτητο όπλο για τους Κινέζους

Τα σπουργίτια είχαν μπει εμπόδιο στην οικονομική ανάπτυξη της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, 45 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από την πείνα που προκάλεσε η οικονομική κακοδιαχείριση, η περιβαλλοντική καταστροφή και η κρατική τρομοκρατία.
    Ο Μάο Τσε Τουνγκ είχε πραγματοποιήσει πολλές μαζικές εκστρατείες με σκοπό τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση της ζωής στην Κίνα για το Μεγάλο Άλμα προς τα Εμπρός. Μία από αυτές ήταν και η εκστρατεία των Τεσσάρων Μιασμάτων, που ονομάστηκε αλλιώς και «Σκότωσε ένα σπουργίτι».


   Οι τέσσερις στόχοι ήταν τα σπουργίτια, τα κουνούπια, οι μύγες και οι ποντικοί, που εξοντώθηκαν μαζικά την περίοδο από το 1958 έως το 1962. Δόθηκαν κίνητρα στους ανθρώπους να εξοντώνουν τα πουλιά. Χτυπούσαν τύμπανα για να τα τρομάξουν κάθε φορά που προσέγγιζαν το έδαφος και τα δέντρα για να σταθούν και τα ανάγκαζαν να πετούν έως ότου πεθάνουν από την εξάντληση. Γκρέμιζαν τις φωλιές των σπουργιτιών και τα πυροβολούσαν. Τα σπουργίτια σχεδόν εξαφανίστηκαν από την Κίνα.

    Ακριβής αριθμός δεν υπάρχει, αλλά υπολογίζεται ότι το 1958 θανατώθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια πουλιά.  Οι επιπτώσεις φάνηκαν την επόμενη χρονιά, όταν παρατηρήθηκε πως είχε πολλαπλασιαστεί ο αριθμός των εντόμων που έκαναν επιδρομές τους αγρούς. Στον δημογραφικό δείκτη φαίνεται η κατακόρυφη μείωση των γεννήσεων και η αλματώδης αύξηση των θανάτων στα χρόνια λίγο πριν από το 1960 στην Κίνα



Η σφεντόνα δεν ήταν πια αμαρτωλή για τους μικρούς Κινέζους


   Τα σπουργίτια έτρωγαν έντομα όπως οι ακρίδες και μετά την εκστρατεία, εξαλείφθηκε ο σημαντικότερος θηρευτής τους. Όπως αποδείχτηκε, η εξόντωση των σπουργιτιών κάθε άλλο παρά παραγωγική ήταν, γιατί τα πουλιά δεν έτρωγαν μονάχα τους σπόρους των δημητριακών, αλλά και τα έντομα. Σμήνη από ακρίδες σκέπασαν την ύπαιθρο και έτρωγαν τα πάντα στο πέρασμά τους.

  Η παραγωγή σιτηρών στις περισσότερες αγροτικές περιοχές κατέρρευσε και εκατομμύρια άνθρωποι λιμοκτονούσαν από την πείνα. Επισήμως, πέθαναν 15 εκατομμύρια άνθρωποι. Ωστόσο, κάποιοι μελετητές υποστηρίζουν ότι οι θάνατοι ήταν πολλοί περισσότεροι, ίσως 45 ή ακόμη και 78 εκατομμύρια. Η περίοδος της Μεγάλης Πείνας ήταν ένα θέμα ταμπού στην Κίνα για περισσότερα από 50 χρόνια.
   Έγιναν χιλιάδες δολοφονίες για τρόφιμα. Στο βιβλίο «Tombstone», ο κινέζος δημοσιογράφος Yang Jisheng υπολόγισε ότι πέθαναν 36 εκατομμύρια άνθρωποι. Το βιβλίο του γρήγορα απαγορεύτηκε στην Κίνα.
   Ο Μάο διέταξε το τέλος της εκστρατείας για την εξόντωση των σπουργιτιών και ταυτόχρονα, ανήγγειλε νέα εκστρατεία με στόχο αυτή τη φόρα τους κοριούς. Ο στόχος της εκστρατείας ήταν η αύξηση της αγροτικής παραγωγής, όμως κατά την περίοδο του Μεγάλου Άλματος προς το Εμπρός, η παραγωγή ρυζιού μειώθηκε σημαντικά. Ο Μάο επιχείρησε να παρέμβει στη φύση, στόχο η πολιτική του οδήγησε σε λιμό που στοίχισε τη ζωή σε εκατομμύρια ανθρώπους....

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/na-thanatothoun-ola-ta-spourgitia-pos-i-ekstratia-tou-mao-tse-toungk-gia-tin-exontosi-ton-poulion-pou-etrogan-ta-sitira-odigise-ston-megalo-limo-me-ekatommiria-nekrous-stin-kina/

Νταήδες στα σχολεία: τι πρέπει να κάνει το θύμα

πηγή http://www.ipaideia.gr/paidagogika-themata/ntaides-sta-sxoleia-ti-prepei-na-kanei-to-thima


Η ενδοσχολική βία στην Κρήτη λαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις τα τελευταία χρόνια, με το μπούλινγκ να είναι πλέον ένα κοινωνικό πρόβλημα στο νησί μας αλλά και σε όλη τη χώρα και μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις να έχει και άσχημες συνέπειες.


Ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί πλέον ένα μεγάλο καρκίνωμα για κάθε εκπαιδευτική κοινότητα, που πολλές φορές εξαιτίας του χάνει την εύρυθμη λειτουργία του, ενώ προκαλεί ένταση αλλά και φόβο σε πολλές κρητικές οικογένειες. Στα θετικά είναι το γεγονός ότι οι σχολικές κοινότητες της Κρήτης δηλώνουν ευαισθητοποιημένες, αλλά και ενημερωμένες, και αυτό είναι ένα ουσιαστικό βήμα που θέτει τις βάσεις για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας.


Στην Κρήτη, ελάχιστα είναι τα κρούσματα που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα και πάρα πολλά αυτά που δεν δημοσιοποιούνται. Στην εκπομπή «Κρήτη Σήμερα» της «ΚΡΗΤΗ TV» ο κλινικός ψυχολόγος Νίκος Παπανικολάου έδωσε μια σειρά από συμβουλές αναφερόμενος στα περιστατικά της ενδοσχολικής βίας αλλά και στο προφίλ των δραστών και των θυμάτων. Σύμφωνα με τον ψυχολόγο, σε πολλές σχολικές κοινότητες τα πιο δυνατά παιδιά από άποψη μυϊκής δύναμης ή και από άποψη του πιο ισχυρού και δεσποτικού/επιθετικού χαρακτήρα τρομοκρατούν τους υπόλοιπους συμμαθητές τους, που ενδέχεται ανά πάσα στιγμή να μετατραπούν στα αδύναμα και ανυπεράσπιστα θύματα αυτών των εκφοβιστικών ενεργειών ή και παραλείψεων των χειροδύναμων ή ηγετικών συμμαθητών τους. Από το 2000 άρχισε η οργανωμένη έρευνα της σχολικής αυτής συμπεριφοράς και των δραματικών συνεπειών της για το σχολικό και οικογενειακό περίγυρο.

Με τη νοοτροπία των μαθητών-θυμάτων να μην αποκαλύπτουν τους χλευασμούς και τον εξευτελισμό που υφίστανται από διάφορους συμμαθητές τους, προκειμένου να μην αποκτήσουν την ταμπέλα «καρφί», και την τάση τους να ανακοινώνουν τη θυματοποίησή τους μόνο στους γονείς τους, η σχολική βία και ο εν γένει εκφοβισμός αποκτούν όλο και πιο ανησυχητικές διαστάσεις και πολλές φορές οδηγούν σε απεγνωσμένες πράξεις και διαβήματα από τους αδύναμους μαθητές – τα ανυπεράσπιστα θύματα – που, μη μπορώντας να σηκώσουν το βάρος του διαρκούς άγχους και της αφόρητης ψυχολογικής πίεσης, πολλές φορές αποφασίζουν ακόμη και να θέσουν τέρμα στη ζωή τους.

Πώς εκδηλώνεται;

Ο σχολικός εκφοβισμός εκδηλώνεται με διάφορες μορφές όπως:

* Σωματική βία (σπρωξίματα, κλοτσιές, γροθιές, χαστούκια, τράβηγμα μαλλιών κ.λπ.).

* Συναισθηματική βία (σκόπιμη απομόνωση του παιδιού, να λερώνουν, να κρυώνουν, να καταστρέφουν τα πράγματά του, να το εκβιάζουν για χρήματα, να το απειλούν κ.λπ.).

* Λεκτική βία (κοροϊδία, βρίσιμο, σαρκασμός, ειρωνεία, διάδοση ψευδούς φήμης, κακά σχόλια για την εθνική προέλευση ή την οικονομική κατάσταση ενός παιδιού και της οικογένειάς του, χειρονομίες, συκοφαντικά σχόλια κ.λπ.).

* Σεξουαλική βία (ανεπιθύμητο άγγιγμα, απειλές, προσβλητικά μηνύματα, χυδαία γράμματα και εικόνες, πειράγματα κ.λπ.).

* Ηλεκτρονική βία (χρήση ίντερνετ, e-mail, chatroom, κινητών με κλήσεις και SMS με προσβλητικό και απειλητικό περιεχόμενο, χρήση κάμερας με σκοπό την απειλή και την ταπείνωση του παιδιού).

Σε αριθμούς

Κάποια σημαντικά στοιχεία για την ενδοσχολική βία είναι τα εξής:

* Περίπου το 30% των μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αναφέρει ότι έχει δεχτεί απειλές.

* Περίπου το 17% έχει δεχτεί επίθεση χωρίς λόγο από ομάδα συμμαθητών.

* Περίπου το 12% έχει απουσιάσει από το σχολείο από μία έως δέκα μέρες επειδή δεν αισθάνεται ασφαλές.

Η προσωπικότητα του θύματος

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των θυμάτων που δέχονται bullying είναι τα εξής:

* Έχουν χαμηλή αυταξία και χαμηλή αυτοεκτίμηση.

* Είναι μη διεκδικητικοί.

* Ψυχολογικά κατατάσσονται στους εσωστρεφείς.

* Είναι σχετικά μη συνεργάσιμοι.

* Δε διαθέτουν ομαδική νοοτροπία.

* Δεν είναι ανταγωνιστικοί.

* Είναι σωματικά πιο κοντοί από το μέσο όρο.

Η προσωπικότητα του δράστη

Από την άλλη στοιχεία της προσωπικότητας του δράστη είναι τα εξής:

* Έχει έλλειψη κατανόησης αυτού που ειπώθηκε.

* Έχει περιορισμένη κρίση (δεν μπορεί να σκεφτεί με προοπτική).

* Έχει επιλεκτική μνήμη.

* Είναι άτομο με βαθιά προκατάληψη.

* Φαίνεται ότι είναι έξυπνος, αλλά η απόδοσή του είναι χαμηλή.

* Είναι μνησίκακος σε περιφρονήσεις που θα δεχτεί.

* Δεν είναι δημιουργικός.

* Έχει ψυχαναγκαστική τάση να ελέγχει τους άλλους.

* Δε μαθαίνει από την εμπειρία.

Οδηγίες προς γονείς

Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους γονείς των θυμάτων ενδοσχολικής βίας τα εξής:

– Η τακτική επικοινωνία με το παιδί είναι πρωτίστης σημασίας (το ρωτάμε πώς τα περνάει κ.ά.).

– Μην αμελήσετε τα σημάδια με φράσεις του τύπου «δε βαριέσαι, παιδιά είναι…».

– Τονίστε στο παιδί ότι δε φταίει αυτό, δεν έχει κάνει κάτι κακό. Πείτε του ότι έκανε πολύ καλά που σας μίλησε.

– Μην πιέσετε το παιδί να κάνει αντεπίθεση αν δεν μπορεί να το κάνει. Για ένα ευάλωτο παιδί μπορεί να είναι μια εξωπραγματική απαίτηση και να το οδηγήσει σε περισσότερες ενοχές.

– Διδάξτε του να στέκεται όρθιο με αυτοπεποίθηση, να κοιτά στα μάτια και να μιλά με παρρησία.

– Μιλήστε στον εκπαιδευτικό. Μπορεί να μη γνωρίζει τίποτε για το θέμα, ωστόσο θα πρέπει να είναι ενήμερος. Δραστηριοποιήστε το σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων.

Τι πρέπει να κάνετε αν το παιδί σας εκφοβίζει άλλα παιδιά;

– Εφαρμόστε σταθερά όρια και ποινές με συνέπεια, όταν παρατηρείτε το παιδί σας να εκδηλώνει κακοποιητική συμπεριφορά. Προσοχή: οι ποινές δεν περιλαμβάνουν σωματική τιμωρία.

– Ερευνήστε τι το απασχολεί. Προσπαθήστε να το στηρίξετε.

– Εξηγήστε του ότι η συμπεριφορά του είναι απαράδεκτη και ότι το αντίκτυπο στ’ άλλα παιδιά είναι πολύ βαρύ (αυξάνουμε την ενσυναίσθηση).

– Αποθαρρύνετε άλλα μέλη της οικογένειάς σας να εκδηλώσουν εκφοβιστικές συμπεριφορές.

– Διδάξτε στο παιδί σας τρόπους συμπεριφοράς, για επίλυση συγκρούσεων, που δεν περιλαμβάνουν βία.

– Επικοινωνήστε με το σχολείο και τους γονείς των θυμάτων.

Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς

* Αποθαρρύνετε άλλα μέλη της σχολικής κοινότητας να εκδηλώσουν εκφοβιστικές συμπεριφορές.

* Διδάξτε στο παιδί τρόπους συμπεριφοράς, για επίλυση συγκρούσεων, που δεν περιλαμβάνουν βία.

* Επικοινωνήστε με τους γονείς των θυμάτων.

* Διδάξτε στα παιδιά να σέβονται τις μεταξύ τους ιδιαιτερότητες. Αφιερώστε χρόνο για τη δημιουργία μιας ομάδας συνεργασίας στην τάξη.

* Ξεκαθαρίστε το «όποιος σιωπά είναι συνυπεύθυνος».

* Εμπιστευτείτε το ένστικτό σας.

* Μιλάτε και ενθαρρύνετε το παιδί-θύμα.

* Επιβάλλετε κυρώσεις στο θύτη.

Οδηγίες προς τα θύματα

Τι συμβουλεύουν οι ειδικοί τα παιδιά που έχουν υποστεί ενδοσχολική βία;

* Δε φταις εσύ. Μην πιστεύεις αυτά που σου λένε. Είναι σημαντικό να γνωρίζεις ότι αυτό συμβαίνει και σε πολλά άλλα παιδιά και ότι, αν δεν ήσουν εσύ, θα ήταν κάποιος άλλος.

* Απλά προσπάθησε να τους αγνοήσεις.

* Αν επιμένουν, πες τους «παράτα με ήσυχο».

* Μίλησε στο δάσκαλό σου ή σε κάποιον ενήλικα ή τουλάχιστον σ’ ένα φίλο σου.

* Αποθήκευσε τα SMS και τα απειλητικά e-mail. Είναι πειστήρια.

* Πλησίασε το πιο αδύναμο άτομο που σε εκφοβίζει και κάνε το φίλο.

* Έχεις το δικαίωμα να αλλάξεις σχολείο.

* Αντικατέστησε τις αρνητικές σκέψεις με θετικές.
Διαβάστε περισσότερα: Νταήδες στα σχολεία: τι πρέπει να κάνει το θύμα - iPaideia.gr

Εμβόλια

 

Ο μικροβιολόγος που ανέπτυξε τα περισσότερα σωτήρια εμβόλια που κάνουμε σήμερα ο Μορίς Χίλμαν  έκανε τις  ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά, ηπατίτιδα, ανεμοβλογιά, μηνιγγίτιδα, πνευμονία κ.ά. λιγότερο απειλητικές

Ο εμβολιασμός αποτελεί σήμερα το σημαντικότερο μέσο της προληπτικής ιατρικής, διαφυλάσσοντας την υγεία ενηλίκων και παιδιών από σοβαρότατες νόσους που μετατρέπονταν άλλοτε σε επιδημίες και διεκδικούσαν χιλιάδες ζωές.

Όλα αυτά βέβαια πριν ασχοληθεί με την ανοσολογία και εμβολιολογία ο δρ Μορίς Χίλμαν, ο οποίος ανακάλυψε τα 8 από τα 14 εμβόλια που εφαρμόζονται σήμερα στα πέρατα του κόσμου και έχουν αλλάξει το πρόσωπο της ανθρωπότητας.

Θρύλος σωστός στην ιατρική κοινότητα αλλά άγνωστος στον υπόλοιπο κόσμο, ο Χίλμαν έζησε μια ασυνήθιστα μακρά και παραγωγική καριέρα και ανέπτυξε περισσότερα από 40 εμβόλια, έναν πραγματικά τρομακτικό αριθμό που κάνει όλους τους υπόλοιπους μεγάλους ανοσολόγους, από τον Παστέρ μέχρι και τον Τζόνας Σολκ, να μοιάζουν πρωτόπειρα μαθητούδια.

Αυτός ο απίστευτος αριθμός εμβολίων τον μετατρέπει στον πλέον γόνιμο ιολόγο όλων των εποχών και αναρίθμητα πραγματικά εκατομμύρια ανθρώπων του χρωστούν τη ζωή και την ευημερία τους.

Όπως έχει υπολογίσει η ιατρική κοινότητα, κάπου 8 εκατ. άνθρωποι σώζονται κάθε χρόνο χάρη στα 40 εμβόλια του Χίλμαν και ιδιαίτερα στα οχτώ που αποτελούν παγκόσμια σταθερά: ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά, ηπατίτιδα Α, ηπατίτιδα Β, μηνιγγίτιδα, πνευμονία και αιμόφιλος της ινφλουέντσας!

Ταυτοχρόνως, με τον εμβολιασμό του Χίλμαν έχουν εξαλειφθεί κοινές παιδικές ασθένειες. Το εμβόλιο της ιλαράς και μόνο έχει αποτρέψει πάνω από 1 εκατ. θανάτους, αν και η ανθρωπότητα δεν απέδωσε ποτέ τα οφειλόμενα στον μέγα μικροβιολόγο που τόσο πολύ πάλεψε για να την απαλλάξει από επικίνδυνες και θανατηφόρες νόσους.

Παρά τις τεράστιες τομές του στην ανοσολογία και εμβολιολογία, δεν έγινε ποτέ γνωστός εκτός επιστημονικής κοινότητας. «Αν κοιτάξετε σε όλο το πεδίο της εμβολιολογίας, κανείς δεν ήταν πιο σημαντικός», είπε ο διευθυντής του αμερικανικού ΚΕΕΛΠΝΟ, Anthony Fauci. Κι αυτό γιατί ο Χίλμαν δεν θέλησε ποτέ την αυτοπροβολή, παραμένοντας ένας διακριτικός ήρωας μέσα στο βασίλειό του, το μικροβιολογικό εργαστήριο.

Διδάκτωρ μικροβιολογίας και χημείας, είχε από μικρός ενδιαφέρον για τους μικροοργανισμούς που σπέρνουν όλεθρο στον άνθρωπο. Γι’ αυτό και μετακόμισε αμέσως στην ελεύθερη αγορά, θεωρώντας πως το στενό ακαδημαϊκό περιβάλλον δεν είχε τους πόρους για έρευνα αιχμής στο πεδίο.

Το έκανε μάλιστα παρά την εισήγηση των καθηγητών του πως η θέση του ήταν στο πανεπιστήμιο. Αυτός ήταν όμως ένας άνθρωπος με αποστολή και θα διάλεγε την οδό που θα του επέτρεπε να πραγματώσει τις καινοτόμες έρευνές του αλλά και τις κλινικές δοκιμές. Και τις πρακτικές εφαρμογές των πειραματισμών του φυσικά, το μεγάλο ζητούμενο για την ανθρωπότητα.

Ο σκοπός της ζωής του ήταν να βρει κάτι σημαντικό στον τομέα της μικροβιολογίας και να το μετατρέψει σε πρακτικό φάρμακο που θα έσωζε ζωές. Κάτι που έκανε σαράντα ολόκληρες φορές στη σπουδαία καριέρα του, καθώς μιλάμε για πραγματική διάνοια στην απομόνωση ιών και την ανάπτυξη αποτελεσματικών εμβολίων. Ήταν μάλιστα επικεφαλής όλου του φαρμακευτικού δρόμου από την έρευνα μέχρι και την αγορά, νιώθοντας διαχρονικά την υποχρέωση του επιστήμονα να επιστρέφει πίσω στην ανθρωπότητα τη γνώση που αποκομίζει με τα μέσα που του παρέχει η κοινωνία.

Κι έτσι το 1944 έπιασε δουλειά στο εργαστήριο μιας φαρμακευτικής του Νιου Τζέρσεϊ, πάνω στην ώρα δηλαδή, αναπτύσσοντας ένα εμβόλιο κατά της «ιαπωνικής εγκεφαλίτιδας» (εγκεφαλίτιδα τύπου Β), μιας πάθησης που έπληττε τα αμερικανικά στρατεύματα που μάχονταν στον Ειρηνικό Ωκεανό του Β’ Παγκοσμίου. Η ανοσοποίηση του στρατού των ΗΠΑ του χρωστούσε ήδη πολλά πριν καν λήξει ο πόλεμος!

Κατόπιν έθεσε στο μικροσκόπιό του ιούς και αναγνώρισε τις αλλαγές τους όταν ο μικροοργανισμός μεταλλασσόταν. Αυτή του η παρατήρηση, που έγινε όταν δούλευε σε στρατιωτικό εργαστήριο, απέτρεψε μια τεράστια πανδημία ασιατικής γρίπης στο Χονγκ Κονγκ το 1957. Διαβλέποντας μάλιστα το ενδεχόμενο να μεταπηδήσει η επιδημία στις ΗΠΑ, ο στρατός έφτιαξε αμέσως 40 εκατ. δόσεις από το εμβόλιό του για κάθε ενδεχόμενο. Το ενδεχόμενο παρουσιάστηκε και γλίτωσαν οι ΗΠΑ μερικά εκατομμύρια αθώες ζωές!

Εκείνη τη χρονιά μετακινήθηκε και πάλι σε ιδιωτική φαρμακευτική, τη Merck, ως διευθυντής του τμήματος ανοσολογίας. Κάτω από την έρευνα και τη σκέπη του, η εταιρία είχε κατοχυρώσει μέχρι το 1984 περισσότερες από 37 πατέντες για φαρμακευτικά προϊόντα, με άλλα τρία εμβόλια έτοιμα για παραγωγή. Τότε παραιτήθηκε από τα ερευνητικά του καθήκοντα, παραμένοντας ωστόσο ενεργός ως σύμβουλος για τα επόμενα είκοσι χρόνια.

Εξίσου παροιμιώδης ήταν και ο ταγμένος τρόπος δουλειάς του. Όπως είχε περιγράψει ένας συνάδελφός του, ο Dr Offit: «Για να σας δώσω ένα παράδειγμα για τον τρόπο που δούλευε, το 1963 [όταν η κόρη του εμφάνισε τα κλασικά συμπτώματα της παρωτίτιδας] πήρε δείγμα από τον λάρυγγα της κόρης του, το έφερε στο εργαστήριο για να καλλιεργήσει τον ιό και μέχρι το 1967 υπήρχε ένα εμβόλιο για την παρωτίτιδα».

Για να σημειώσει κατόπιν με νόημα: «Οι σημερινοί κανονισμοί θα απαγόρευαν κάτι τέτοιο να συμβεί … Αν ο Μορίς ήταν ζωντανός σήμερα, αμφιβάλλω αν θα μπορούσε να γίνει ο Μορίς».

Στα περισσότερα από τα 60 χρόνια του στη θεωρητική και εφαρμοσμένη έρευνα, ο Χίλμαν άλλαξε τον κόσμο παλεύοντας τόσο με το ιατρικό κατεστημένο και τους εμπορικούς περιορισμούς των φαρμακευτικών όσο και με τη γραφειοκρατία του κράτους. Ήταν ένας ανυπόμονος και τραχύς άνθρωπος που δεν είχε πρόβλημα να συγκρούεται με τους πάντες για να διεκδικήσει το δίκιο του. Μόνο που είχε πολύ συχνά δίκιο και ήταν μάλλον δικαιολογημένη η στάση του.

Ο μεγαλύτερος εχθρός του ήταν μάλιστα η πολιτική, καθώς έλεγε ότι ήταν η μικρόνοια των πολιτικών και όχι η επιστήμη αυτή που καθόριζε ποιες ιατρικές τομές θα έπαιρναν άδεια για να βγουν στην αγορά. Όταν τιμήθηκε πάντως και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για το σύνολο του έργου του και τα εκατομμύρια ζωές που είχε σώσει, όλοι του συγχώρησαν το ευερέθιστο του χαρακτήρα του…

Πρώτα χρόνια

Ο Μορίς Ραλφ Χίλμαν γεννιέται με τη δίδυμη αδερφή του στις 30 Αυγούστου 1919 σε πόλη της Μοντάνα μέσα σε αγροτική οικογένεια. Δυστυχώς για τον ίδιο, η αδελφή του γεννήθηκε νεκρή και η μητέρα του πέθανε έπειτα από δύο μέρες εξαιτίας των επιπλοκών της γέννας.

Ο θάνατος εξάλλου καραδοκούσε στα χρόνια του, μιας και η επιδημία της γρίπης του 1918-1919 είχε διεκδικήσει τις ζωές δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως και περισσότερων από 675.000 συμπατριωτών του. Άνθρωποι άλλωστε πέθαιναν καθημερινά από μολυσματικές νόσους όπως η ιλαρά, η ερυθρά και οι μαγουλάδες.

Ο ίδιος γλίτωσε σαν από θαύμα από τη διφθερίτιδα που προσβλήθηκε ως παιδί, κάτι που σφράγισε την παιδική του ηλικία: «Ένιωθα πάντα πως ξεγέλασα τον θάνατο», είπε μετά για το χαρακτηριστικότερο περιστατικό των παιδικών του χρόνων.

Ο χήρος πατέρας με τα οχτώ παιδιά δεν μπορούσε να τα θρέψει όλα, γι’ αυτό και έδωσε τον νεογέννητο Μορίς στον αδερφό του και τη γυναίκα του, που δεν είχαν δικά τους παιδιά. Ο μικρός μεγαλώνει βοηθώντας στις βαριές αγροτικές δουλειές. Στα οχτώ του μάλιστα ο θετός του πατέρας θα τον πιάσει να διαβάσει την «Καταγωγή των ειδών» του Κάρολου Δαρβίνου μέσα στη λουθηρανική εκκλησία και θα αγαλλιάσει η ψυχή του, μιας και ήταν άθεος ο ίδιος, όπως θα γινόταν τελικά αργότερα και ο Μορίς.

Όταν αποφοίτησε από το τοπικό γυμνάσιο το 1937, η Αμερική ήταν ακόμα στα δίχτυα της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του 1930, με εκατομμύρια ανθρώπους να παραμένουν άνεργοι. Κι έτσι ένιωσε σαφώς ανακουφισμένος όταν έπιασε δουλειά σε ένα μικρομάγαζο της πόλης, αν και ο μεγαλύτερος αδερφός του δεν χάρηκε καθόλου με την προοπτική αυτή.

Αυτός ήταν που θα τον έσπρωχνε να στοχεύσει ψηλότερα και να πάει στο πανεπιστήμιο. Ο Μορίς κέρδισε μια υποτροφία για το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Μοντάνα, απ’ όπου θα αποφοιτήσει το 1941 πρώτος στη χρονιά του με πτυχίο στη χημεία και τη μικροβιολογία.

Τώρα ήθελε να γίνει γιατρός, αλλά δεν μπορούσε φυσικά να χρηματοδοτήσει τις σπουδές του. Κι έτσι αποφασίζει να καταθέσει αίτηση για διδακτορικό στη μικροβιολογία, σε μια ευτυχή περίσταση για την ανθρωπότητα δηλαδή. Αίτηση έκανε μάλιστα σε δέκα πανεπιστήμια και είδε με μεγάλη έκπληξη ότι έγινε δεκτός και στα δέκα, παρά το γεγονός ότι όπως είπε αργότερα ένιωθε «χωριάτης» και δεν είχε καθόλου αυτοπεποίθηση.

Επέλεξε τελικά το Πανεπιστήμιο του Σικάγο. Και παρά τη νέα υποτροφία, χρήματα δεν είχε ποτέ, ζώντας σε μια υπόγεια τρώγλη και παλεύοντας καθημερινά με την πείνα και την ανέχεια. Μέσα σε αυτές τις δυσκολίες θα πάρει το 1944 το διδακτορικό του στη μικροβιολογία.

Και παρά τη φτώχεια του θα αρνηθεί μια καλοπληρωμένη θέση στο πανεπιστήμιο, θέλοντας όπως είπαμε να βγει στην ελεύθερη αγορά για να κάνει εκείνο το είδος έρευνας που μόνο οι μεγάλες φαρμακευτικές μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν. Η ακαδημαϊκή κοινότητα προσπάθησε να τον μεταπείσει με ό,τι είχε, μιας και το ταλέντο του στη μικροβιολογική έρευνα είχε ήδη εκδηλωθεί, εκείνος ωστόσο ήταν αμετάπειστος…

Η συνεισφορά του Χίλμαν στην επιστήμη

Ο Μορίς Χίλμαν θα γινόταν τελικά ο μεγαλύτερος και παραγωγικότερος ιολόγος που θα γνώριζε ποτέ ο κόσμος. Το μόνο μάλιστα που πήρε από τα σπουδαστικά του χρόνια ως εφαλτήριο για τις έρευνές του ήταν αυτή η πεποίθηση του Λουί Παστέρ ότι μπορείς να πάρεις έναν ιό και να τον εξασθενήσεις. Ο ιός θα ήταν πια πολύ ασθενής για να προκαλέσει τη νόσο, έλεγαν οι παλιότεροι μικροβιολόγοι, θα μπορούσε ωστόσο να θωρακίσει το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου παράγοντας φυσικά αντισώματα.

Αυτή τη φυσική ανοσοποίηση έβαλε σκοπό ζωής να αναζητήσει ο Χίλμαν για τις ασθένειες που μάστιζαν την ανθρωπότητα για χιλιετίες. Κι έτσι το 1944 κρατά τον λόγο του και πιάνει δουλειά στη φαρμακευτική του Νιου Τζέρσεϊ, E.R. Squibb (τη σημερινή Bristol-Myers Squibb), πάνω στην ώρα για να προστατεύσει τα στρατεύματα της πατρίδας του από την ιαπωνική εγκεφαλίτιδα που μάστιζε τους Συμμάχους στα θέατρα μαχών του Ειρηνικού.

Όταν πέτυχε στο πρώτο του εμβόλιο, μετακόμισε αμέσως στην Ουάσιγκτον για να εργαστεί για λογαριασμό του αμερικανικού στρατού, μιας και σε στρατιωτικό εργαστήριο γινόταν η έρευνα αιχμής για τον ιό της γρίπης. Το 1948 λοιπόν ο 29χρονος Χίλμαν πιάνει δουλειά στο Παράρτημα Αναπνευστικών Παθήσεων του αμερικανικού στρατού και γίνεται προοδευτικά εξπέρ στις μεταλλάξεις του ιού της γρίπης, αναγνωρίζοντας μάλιστα δύο διαφορετικούς μηχανισμούς γενετικής εξέλιξης του ιού.

Αφού αποκωδικοποίησε και τους τρόπους με τους οποίους ο ιός της γρίπης μετατρέπεται σε φονική πανδημία, ήταν έτοιμος να επέμβει στη νέα πανδημία γρίπης που χτύπησε το Χονγκ Κονγκ το 1957 και, όπως γινόταν συνήθως, θα κατέληγε σε εκατομμύρια θανάτους στα μήκη και τα πλάτη της οικουμένης.

Όχι όμως αυτή τη φορά, μιας και Χίλμαν είχε έτοιμη τη φόρμουλα για το εμβόλιο που περιόρισε δραστικά την επιδημία και την εξάπλωσή της, επιβλέποντας μάλιστα προσωπικά τη μαζική παραγωγή του. Και όλα αυτά έγιναν σε χρόνο-ρεκόρ τεσσάρων μηνών, καθώς περιθώρια για δοκιμαστικά και ελέγχους δεν υπήρχαν.

Ο μαζικός εμβολιασμός στις χώρες όπου εκδηλώθηκε η πανδημία γρίπης του 1957 δούλεψε και δούλεψε αποφασιστικά. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, ο φόρος αίματος περιορίστηκε στους 69.000 θανάτους, ένα νούμερο που λογίστηκε μικρό σε σχέση με παλιότερες επιδημίες γρίπης. Ο Χίλμαν έλαβε το Μετάλλιο Διακεκριμένων Πράξεων για την καινοτόμα και ζωοδότρα δουλεία του.

Αν και αυτό, όπως θα αποδείκνυε η Ιστορία, δεν θα ήταν παρά η αρχή του απίστευτου σε έκταση και σπουδαιότητας έργου του. Όταν είδε ότι στο στρατιωτικό εργαστήριο δεν είχε τι άλλο να δώσει, μετακινήθηκε το 1957 στη φαρμακευτική Merck & Co. Εκεί, στα εργαστήρια της Πενσιλβάνια, θα κρατούσε ο 38χρονος Χίλμαν το τιμόνι του κέντρου παραγωγής εμβολίων της Merck για τα επόμενα 45 χρόνια, γινόμενος θρύλος της ανοσολογίας και της επιστημονικής κοινότητας.

Η επιτυχία του χαρακτηρίστηκε μάλιστα «άνευ προηγουμένου» από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας όταν του απένειμε το δικό του βραβείο για το σύνολο της ανεπανάληπτης δουλειάς του. Τα αποτελεσματικότατα εμβόλιά του κατά των παιδικών ασθενειών (ιλαράς, ερυθράς, παρωτίτιδας, ανεμοβλογιάς) αλλά και επίμονων νόσων όπως η ηπατίτιδα Α και Β αλλά και η μηνιγγίτιδα και η πνευμονία, απάλλαξαν την οικουμένη από τη θανάσιμη απειλή ή τις μόνιμες βλάβες των παθήσεων, εξαλείφοντας μάλιστα οριστικά σε πολλές γωνιές της Δύσης τις συγκεκριμένες παιδικές ασθένειες μέσω του χρόνιου εμβολιασμού.

Το τριπλούν εμβόλιο που γίνεται ακόμα και σήμερα στα παιδιά του πλανήτη (ιλαρά, παρωτίτιδα και ερυθρά) ήταν άλλη μια μεγάλη συνεισφορά του στην ανοσολογία, καθώς ο Χίλμαν έδειξε πως ο εμβολιασμός μπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα για περισσότερες από μία νόσους.

Επιπλέον, τα πρότυπα που έθεσε για την ανάπτυξη των εμβολίων και οι φωτισμένες παρατηρήσεις του για τους τρόπους εξάπλωσης των επιδημιών έχουν υιοθετηθεί σήμερα από όλα τα κράτη της Δύσης και λειτουργούν ως βάση για τις πολιτικές δημόσιας υγείας σε περισσότερες από 150 χώρες παγκοσμίως. Η ανακάλυψη των εξελικτικών μοτίβων του ιού της γρίπης και της ικανότητάς του να προσβάλει τους ανθρώπους άφησε γερή κληρονομιά σε όλα τα εμβόλια που κυκλοφορούν σήμερα κατά του κοινού κρυολογήματος και του ιού της γρίπης.

Οι συνεισφορές του Χίλμαν δεν περιορίστηκαν μόνο στους ανθρώπους αλλά λειτούργησαν ευεργετικά και στα ζώα. Ο αποδοτικότατος εμβολιασμός του για τη Νόσο Marek των πουλερικών (ψευδοπανώλη των πτηνών), μια ιογενή νεοπλασματική νόσο των ορνίθων, έμελλε να αποδειχθεί ιδιαιτέρως σημαντικός για τη συστηματική πτηνοτροφία και να διαδραματίσει τον δικό του ρόλο στην ανάπτυξη της βιομηχανίας των πουλερικών.

Ο ίδιος θεωρούσε πάντως τη μεγαλύτερη στιγμή του την ανάπτυξη του εμβολίου για την ηπατίτιδα Β, το οποίο άρχισε να παράγεται το 1981 και είναι ακόμα και σήμερα σε χρήση (ως μία πια από τις εναλλακτικές). Μέχρι το 2003, περισσότερες από 150 χώρες το χρησιμοποιούσαν, ρίχνοντας δραματικά τα περιστατικά εμφάνισης νέων κρουσμάτων στα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη (στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, η ηπατίτιδα Β μειώθηκε κατά 95%!).

Αφού άφησε και μια σειρά από συνεισφορές στην καθαρή επιστήμη της μικροβιολογίας, ανακάλυψε μερικά ακόμα εμβόλια (απομονώνοντας αδενοϊούς και ρινοϊούς), εφηύρε νέους τρόπους αποτελεσματικότερης έρευνας και βοήθησε τα μέγιστα να γίνει η μικροβιολογία αυτό που είναι στις μέρες μας…

Προσωπική ζωή και τελευταία χρόνια

Ο Χίλμαν παντρεύτηκε το 1943 την πρώτη του σύζυγο, με την οποία απέκτησε δύο κόρες. Η Θέλμα πέθανε το 1962 και εκείνος ξαναπαντρεύτηκε την επόμενη χρονιά τη δεύτερο σύζυγό του. Ως άνθρωπος είχε τη φήμη του δεσποτικού και αυταρχικού επιστήμονα που δεν έπαιρνε όχι από κανέναν.

Ευέξαπτος και φωνακλάς, εργαζόταν εφτά μέρες τη βδομάδα και περίμενε από τους βοηθούς του να πράττουν το ίδιο. Όποιος μάλιστα δεν ανταποκρινόταν στις προσδοκίες του ή δεν τον υπάκουγε τυφλά, έβλεπε αναγκαστικά την πόρτα της εξόδου από τη Merck. Οι κακές γλώσσες έλεγαν πως κρατούσε στο γραφείο του μικρά ομοιώματα από τα κεφάλια των υπαλλήλων που είχε απολύσει!

Παρά το γεγονός ότι ήταν τουλάχιστον ασυνήθιστος ως διευθυντής, τα ερευνητικά προγράμματα που έτρεχε απέδιδαν πάντα ζηλευτούς καρπούς με κολοσσιαίες μάλιστα επιδράσεις στην ανθρωπότητα. Γι’ αυτό και του συγχωρούσαν το απολυταρχικό του χαρακτήρα του, καθώς ο Μορίς Χίλμαν έκανε τη μεγάλη διαφορά στον κόσμο.

Συνταξιοδοτήθηκε μόλις έκλεισε το 65ο έτος της ηλικίας του, όπως όριζαν οι επαγγελματικοί κανονισμοί, συνέχισε ωστόσο να λειτουργεί ως σύμβουλος της φαρμακευτικής για τα επόμενα είκοσι χρόνια! Διευθυντής κανονικός δηλαδή που τώρα είχαν «βαφτίσει» ειδικό συνεργάτη.

Το 1988, ο 69χρονος Χίλμαν έλαβε τη μεγαλύτερη επιστημονική διάκριση των ΗΠΑ, το Εθνικό Μετάλλιο Επιστήμης, το οποίο έβαλε κι αυτό στη βιβλιοθήκη του δίπλα στα άλλα περίβλεπτα βραβεία. Εργασιομανής ως το τέλος, από το αγαπημένο του εργαστήριο δεν βγήκε ποτέ, παρά μόνο για να παίρνει μέρος στα τόσα επιστημονικά συμβούλια και τις γνωμοδοτικές επιτροπές που ήταν μέλος. Σύμβουλος ήταν μάλιστα και του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας.

Ο Μορίς Χίλμαν έφυγε από τον κόσμο στις 11 Απριλίου 2005 χτυπημένος από καρκίνο. Είχε δίπλα του τη δεύτερη σύζυγό του, τις δύο κόρες και τα πέντε εγγόνια του, αλλά και την ευγνωμοσύνη φυσικά όλης της ανθρωπότητας για το ανεπανάληπτο και σωτήριο έργο του στην ανοσολογία.

«Λοιπόν, κοιτώντας πίσω τη ζωή σου», είπε λίγο πριν τα στερνά του, «λες ‘‘τι έχω κάνει, έχω κάνει αρκετά για τον κόσμο ώστε να δικαιολογεί αυτό που είμαι σήμερα;’’. Αυτή είναι μια μεγάλη σκοτούρα … Και θα έλεγα πως είμαι χαρούμενος με όλα αυτά, θα το ξανάκανα ευχαρίστως γιατί παίρνεις μεγάλη ικανοποίηση όταν είσαι χρήσιμος … Εκτός από αυτό, είναι η αγώνας της επιστήμης και το να κερδίζεις μια μάχη απέναντι στα καταραμένα αυτά μικρόβια!»…

πηγή:http://cretablog.gr/prota/%CE%BF-%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%81%CE%BF%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CF%80%CF%84%CF%85%CE%BE%CE%B5-%CF%84%CE%B1-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CF%83/#.WWXes614Jd0.facebook